Σκύλλα και Χάρυβδη στην Ελληνική Μυθολογία
Σκύλλα και Χάρυβδη
Η Σκύλλα και η Χάρυβδη είναι δύο από τα πιο γνωστά και τρομακτικά τέρατα της ελληνικής μυθολογίας. Κατοικούσαν αντικριστά στις αντίθετες πλευρές ενός στενού θαλάσσιου περάσματος, καθιστώντας κάθε διέλευση εξαιρετικά επικίνδυνη. Το πέρασμα αυτό συνδέεται με μυθικές ναυτικές περιπέτειες, όπως εκείνες του Ιάσονα, του Οδυσσέα και του Αινεία.
Από τη συνύπαρξή τους γεννήθηκε η διαχρονική έκφραση «ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη», που δηλώνει μια κατάσταση όπου κάθε επιλογή οδηγεί σε σοβαρό κίνδυνο.
Η Χάρυβδη στην Ελληνική Μυθολογία
Η Χάρυβδη θεωρείται το αρχαιότερο από τα δύο τέρατα. Συνήθως αναφέρεται ως κόρη του Πόντου και της Γαίας, αν και σε ορισμένες παραδόσεις παρουσιάζεται ως κόρη του Ποσειδώνα και της Γαίας.
Χάρυβδη – Η προσωποποίηση της δίνης
Η Χάρυβδη ήταν η μυθολογική προσωποποίηση μιας γιγαντιαίας θαλάσσιας δίνης. Τρεις φορές την ημέρα ρουφούσε και απελευθέρωνε τεράστιες ποσότητες νερού, ικανές να καταπιούν ολόκληρα πλοία. Η κίνησή της συνδέθηκε μυθολογικά με τις παλίρροιες.
Η τιμωρία της Χάρυβδης
Σε μεταγενέστερους μύθους, η Χάρυβδη δεν γεννήθηκε τέρας αλλά μεταμορφώθηκε από τον Δία:
είτε επειδή έκλεψε βόδια του Ηρακλή
είτε επειδή βοήθησε τον Ποσειδώνα να επεκτείνει τη θαλάσσια κυριαρχία του εις βάρος του Δία.
Σε κάποιες παραδόσεις, η Χάρυβδη θεωρείται και μητέρα της Σκύλλας, γεγονός που ενισχύει τη στενή μυθολογική τους σύνδεση.
Η Σκύλλα στην Ελληνική Μυθολογία
Η Σκύλλα παρουσιάζεται συχνότερα ως κόρη του αρχαίου θαλάσσιου θεού Φόρκυ και της Κητούς (Κραταΐδας), οι οποίοι ήταν γονείς και άλλων θαλάσσιων τεράτων, όπως οι Γραίες και οι Γοργόνες.
Η μορφή της Σκύλλας
Η Σκύλλα περιγράφεται ως:
πλάσμα με δώδεκα πόδια
έξι μακριούς λαιμούς
έξι κεφάλια γεμάτα κοφτερά δόντια
φωνή που γαύγιζε σαν σκύλος
Όσα πλοία πλησίαζαν υπερβολικά, έχαναν μέλη του πληρώματος, τα οποία η Σκύλλα άρπαζε και καταβρόχθιζε.
Συμβολισμός
Η Σκύλλα θεωρείται η προσωποποίηση επικίνδυνων βράχων ή υφάλων, που μπορούσαν να διαλύσουν τα πλοία της αρχαιότητας.
Η Μεταμόρφωση της Σκύλλας
Παρότι συχνά θεωρείται γεννημένο τέρας, σε μεταγενέστερους μύθους η Σκύλλα ήταν αρχικά όμορφη θαλάσσια νύμφη.
Εκδοχή της Αμφιτρίτης
Η Αμφιτρίτη, σύζυγος του Ποσειδώνα, ζήλεψε την προσοχή που έδειχνε ο θεός στη Σκύλλα και δηλητηρίασε το νερό στο οποίο λουζόταν, προκαλώντας τη μεταμόρφωσή της.
Εκδοχή της Κίρκης
Η πιο γνωστή εκδοχή αφορά τη μάγισσα Κίρκη.
Ο θαλάσσιος θεός Γλαύκος, ερωτευμένος με τη Σκύλλα, ζήτησε από την Κίρκη φίλτρο αγάπης. Εκείνη, όμως, ερωτευμένη με τον Γλαύκο, του έδωσε δηλητήριο, το οποίο μεταμόρφωσε τη Σκύλλα σε τέρας.
Το πέρασμα της Σκύλλας και της Χάρυβδης
Τα δύο τέρατα ζούσαν στις αντίθετες πλευρές ενός στενού περάσματος, σε απόσταση μικρότερη από το βεληνεκές ενός βέλους. Κανένα πλοίο δεν μπορούσε να περάσει χωρίς απώλειες.
Το πέρασμα αυτό ταυτίζεται συνήθως με το Στενό της Μεσσήνης, ανάμεσα στην Ιταλία και τη Σικελία.
Ήρωες που αντιμετώπισαν τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη
Ιάσονας και Αργοναύτες
Με τη βοήθεια της Ήρας, της Αθηνάς και των Νηρηίδων, η Αργώ πέρασε με ασφάλεια.
Ηρακλής
Σκότωσε τη Σκύλλα όταν εκείνη έκλεψε τα βόδια του, αλλά ο πατέρας της Φόρκυς την επανέφερε στη ζωή.
Οδυσσέας
Ακολουθώντας τις συμβουλές της Κίρκης, προτίμησε να περάσει κοντά στη Σκύλλα, χάνοντας έξι άνδρες, αντί να καταστραφεί ολοκληρωτικά από τη Χάρυβδη.
Αινείας
Κατάφερε να διασχίσει το πέρασμα με δύναμη και επιμονή στα κουπιά.
Συμπέρασμα
Η Σκύλλα και η Χάρυβδη αποτελούν ισχυρά σύμβολα των θαλάσσιων κινδύνων, της αναπόφευκτης απώλειας και των διλημμάτων χωρίς ιδανική λύση. Η παρουσία τους στη μυθολογία εξηγεί τόσο φυσικά φαινόμενα όσο και βαθύτερες ανθρώπινες εμπειρίες.
