ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ

Ποιος ήταν ο Προμηθέας

Ο Προμηθέας ήταν Τιτάνας της ελληνικής μυθολογίας, σύμβολο της προνοητικότητας, της γνώσης και της αντίστασης στην αυθαίρετη εξουσία. Το όνομά του σημαίνει «αυτός που σκέφτεται πριν», σε αντίθεση με τον αδελφό του Επιμηθέα, που ενεργούσε χωρίς πρόβλεψη.

Ο Προμηθέας ξεχωρίζει ως ο μεγάλος πολιτισμικός ήρωας που στάθηκε στο πλευρό των ανθρώπων, αψηφώντας τη βούληση του Δία.

Καταγωγή και οικογένεια

• Πατέρας: Ιαπετός (Τιτάνας)

• Μητέρα: Κλυμένη ή Ασία (Ωκεανίδα)

• Αδέλφια: Επιμηθέας, Άτλας, Μενοίτιος

Ο Προμηθέας ανήκει στη γενιά των Τιτάνων, αλλά δεν πήρε μέρος ενεργά στην Τιτανομαχία εναντίον των Ολυμπίων.

Ο Προμηθέας και η δημιουργία του ανθρώπου

Σύμφωνα με μεταγενέστερες παραδόσεις, ο Προμηθέας:

• έπλασε τον άνθρωπο από πηλό και νερό

• του χάρισε στάση όρθια, ώστε να κοιτά τον ουρανό

• έγινε προστάτης του ανθρώπινου γένους

Η πράξη αυτή τον καθιερώνει ως δημιουργό και παιδαγωγό της ανθρωπότητας.

Η κλοπή της φωτιάς

Ο Δίας, θέλοντας να διατηρήσει τους ανθρώπους αδύναμους, τους στέρησε τη φωτιά. Ο Προμηθέας:

• έκλεψε τη θεϊκή φωτιά από τον Όλυμπο

• τη μετέφερε κρυμμένη σε κοίλο νάρθηκα

• την παρέδωσε στους ανθρώπους

Η φωτιά συμβολίζει:

• τεχνολογία

• γνώση

• πολιτισμό

• αυτονομία

Η τιμωρία του Προμηθέα

Η ύβρις απέναντι στον Δία οδήγησε σε σκληρή τιμωρία:

• Ο Προμηθέας αλυσοδέθηκε στον Καύκασο

• Ένας αετός του έτρωγε καθημερινά το συκώτι

• Το όργανο αναγεννιόταν κάθε νύχτα

Η τιμωρία ήταν αιώνια, αλλά ο Προμηθέας δεν μετάνιωσε ποτέ.

Η απελευθέρωση από τον Ηρακλή

Ο ήρωας Ηρακλής:

• σκότωσε τον αετό

• έσπασε τα δεσμά του Προμηθέα

• απελευθέρωσε τον Τιτάνα

Η απελευθέρωση συμβολίζει τη συμφιλίωση δύναμης και γνώσης.

Προμηθέας στη λογοτεχνία

• Θεογονία – Ησίοδος

• Προμηθέας Δεσμώτης – Αισχύλος

Το έργο του Αισχύλου παρουσιάζει τον Προμηθέα ως τραγικό ήρωα και επαναστάτη.

Συμβολισμός και πολιτισμική σημασία

Ο Προμηθέας αντιπροσωπεύει:

• την ελευθερία της σκέψης

• την πρόοδο

• την επιστημονική γνώση

• τη θυσία για το κοινό καλό

Στη νεότερη σκέψη, αποτελεί σύμβολο:

• Διαφωτισμού

• Ανθρωπισμού

• Αντίστασης στην τυραννία

Εκπαιδευτική αξία

Ο μύθος του Προμηθέα διδάσκεται:

• στη φιλολογία

• στη φιλοσοφία

• στην ιστορία των ιδεών

Αποτελεί ιδανικό παράδειγμα για συζήτηση γύρω από:

• τα όρια της εξουσίας

• την ηθική της γνώσης

• την ανθρώπινη πρόοδο